Sổ tem đầu tiên của Việt Nam

Sổ tem chơi (booklet) có lẽ đã quá phổ biến trên thế giới và bây giờ chúng ta chính thức có một sổ tem đầu tiên

Cho đến chủ nhật, ngày 31/07/2005, đã có một số bưu cục bán sổ tem này. Sổ tem gồm 10 con tem chùa cầu - Hội An được gắn vào trong một miếng bìa nhỏ. Tuy nhiên nếu xét cho kỹ thì đây thực chất là dải 10 tem được xé ra từ các tờ tem to và dán vào. Sổ tem ra đời sẽ làm tăng thêm sự phong phú của các loại bưu phẩm cho những người sưu tập tem.

Thông tin chi tiết và hình ảnh về sổ tem sẽ được cập nhật sau.

Con tem kỷ niệm đầu tiên trên thế giới

Tem kỷ niệm là tem đuợc phát hành nhằm mục đích kỷ niệm, tôn vinh, tưởng nhớ hoặc chào mừng một sự kiện lịch sử, con người, hội nghị quốc tế...

Theo quy định chung tem kỷ niệm được phát hành trong một thời gian nhất định mà thôi và không được in lại khi nguồn tem hết. Tem kỷ niệm chỉ hấp dẫn giới sưu tập tem khi đúng với chủ đề mà người chơi đang tìm kiếm

Vào năm 1871 Peru phát hành mẫu tem đánh dấu kỷ niệm năm thứ 21 ngày hoạt động của tuyến đường sắt đầu tiên của Nam Mỹ, được công nhận là con tem kỷ niệm đầu tiên trên thế giới

Con tem kỷ niệm đầu tiên của Peru

Con tem họa đầu tiên của thế giới

Tem họa là một đề tài khá lớn trong thiết kế tem của thế giới nhưng ít người có thể biết được con tem họa đầu tiên được phát hành là con tem nào.

Con tem sử dụng bức tranh của John James Chalon (1778-1854) - một họa sĩ nổi tiếng ở Anh chuyên vẽ chân dung bằng sơn nước ở thế kỷ 18. Ông đã vẽ chân dung nữ hoàng Victoria lúc trẻ, khi được nữ hoàng cho phép vào năm 1837 (năm Nữ hoàng được nhậm chức).

The first art stamp

Ngày 16 tháng 06 năm 1851, bưu điện Canada đã phát hành con tem phổ thông đầu tiên với khuôn mặt nữ hoàng Victoria sau khi được người em, Alfred Jones, hiệu chỉnh vẽ lại khuôn mặt nữ hoàng từ bức chân dung chính với giá tiền là 12 pence.

Nhiều nước ở thuộc địa Anh sau đó cũng đã phát hành các con tem dựa theo bức chân dung Nữ hoàng Victoria này.

Bức ảnh gốc

Blốc của New Zeland

Tem chủ đề mèo đầu tiên trên thế giới

Dõi mắt nhìn theo chiếc máy bay vừa cất cánh, chú mèo mun Patsy ngồi quay lưng trên một góc tem của Tây Ban Nha. Đó là nội dung của con tem được phát hành năm 1930 kỉ niệm cuộc biểu diễn thành công của hãng Lindbergh với chiếc máy bay Spirit of St Louis và chú mèo Patsy trang trí trong tem lần đầu tiên trên thế giới.

Con tem có hình mèo đầu tiên trên thế giới năm 1930 của Tây Ban Nha

Bộ tem chủ đề mèo đầu tiên của Ba Lan năm 1964

Cho mãi đến năm 1952, Hà Lan, Pháp và Cu Ba; năm 1959 Đông Đức, Bỉ, Hungary; năm 1960 là Bỉ, Luxembourg,... phát hành những chủ đề tem khác nhau và đưa mèo vào trong đó như là vật trang trí.

Cho mãi đến năm 1964, Ba Lan mới thật sự phát hành bộ tem về chủ đề mèo. Theo ước tính, hiện nay trên thế giới có khoảng 3000 con tem về chủ đề mèo.

Những con tem đầu tiên xuất hiện ở Việt Nam

Ngày 13/3/1863, Đô đốc Bonard mở bưu cục chánh Sài Gòn, nhưng mãi đến ngày 1/1/1864 dân chúng mới thực sự được phép sử dụng các tiện ích và dịch vụ của cơ sở Bưu điện này.

Bưu cục chánh Sài Gòn do ông Goubeaux, một nhân viên phát ngân của ngân khố đảm nhận, mở cửa một ngày 2 lần (sáng từ 7-9 giờ, chiều từ 3 đến 5 giờ). Công việc phát thư được thực hiện một ngày 2 lần sáng và chiều. Năm 1863, con tem thư đầu tiên được phát hành ở Đông Dương ghi giá tiền bằng đồng Franc từ 0,01 đến 0,4 Franc, in hình chim phượng hoàng (l’aigle impérial ) biểu hiệu của Hoàng đế Napoleon đệ tam. Năm 1877, ngoài gửi thư từ, Bưu điện mở thêm dịch vụ bưu phiếu (Mandat Postale) trao đổi giữa nước Pháp và thuộc địa, giới hạn tới 500 Franc.

Năm 1882, các loại tem thư đã bắt đầu được in giá bằng đồng bạc Việt Nam song song với đồng Franc. Năm 1889, phát hành loại tem đặc biệt về Đông Dương. Từ 1920 đến 1927, liên tiếp nhiều loại tem mới được phát hành giá từ 0,1 đến 2 đồng như loại tem Phụ nữ Nam kỳ búi tóc (còn gọi là tem Cô Ba), Chùa Thiên Mụ, Vịnh Hạ Long, Đế Thiên Đế Thích, Tháp Luông.

Từ tháng 1 đến tháng 3/1929 thiết lập đường hàng không bưu chính để liên lạc thư tín giữa Pháp và Đông Dương bằng máy bay. Danh từ phụ phí máy bay (Surtaxe Soorienne) xuất hiện vào thời kỳ này: Mỗi thư gửi bằng máy bay nặng tới 10 gr phải trả thêm một phụ phí là 0,8 đồng. Sau đó đường thư máy bay trong nước cũng được thiết lập do Công ty Hàng không Pháp phụ trách, với các chuyến bay Hà Nội – Sài Gòn, Nha Trang - Đà nẵng – Vinh – Hà Nội.

Từ năm 1931 trở đi, Bưu chính phát hành thêm loại “Tem công vụ” (Timbre Service) dành cho sự vận chuyển các thư từ công sở. Năm 1936 loại tem này bị bãi bỏ và thay bằng bưu phí trả khoán (Taxe forfai taire).

Từ năm 1936 đến 1939, thêm nhiều loại tem mới được phát hành như hình vua Bảo Đại, Hội chợ Triển lãm Quốc tế tại Pari, Kỷ niệm 150 Cách mạng Pháp...

Con tem đầu tiên do nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam phát hành năm 1946. Tiếp sau đó, Việt Nam liên tục phát hành những bộ tem theo chuyên đề vào dịp kỷ niệm các ngày lễ lớn của đất nước.

Con tem dành cho người khiếm thị đầu tiên ở Bắc Mỹ

Vào ngày 21-4-2008, lần đầu tiên ở Bắc Mỹ, Bưu điện Canada phát hành con tem có in chữ Braille để ghi công chó dẫn đường cho người khiếm thị ở Canada.

Con tem có giá mặt 52 cent Canada in hình chú chó dẫn đường dành cho người khiếm thị và dòng chữ “Chó dẫn đường” bằng tiếng Anh, tiếng Pháp và chữ Braille. Cùng với con tem này, Bưu điện Canada còn phát hành một phong bì kỷ niệm 100 năm ngày thành lập Hội người Khiếm thị Montreal - MAB (Montreal Association for the Blind) với dòng chữ “Kỷ niệm 100 năm MAB” bằng tiếng Anh, tiếng Pháp và chữ Braille.

Sau 7 năm tranh đấu, cuối cùng con tem dành riêng cho người khiếm thị cũng ra đời ở Bắc Mỹ. Ngày 21-04-2008 cũng là ngày kỷ niệm 100 năm thành lập MAB. Được thành lập vào năm 1908 bởi một người Montreal là Philip E. Layton (ông nội của Jack Layton, lãnh đạo đảng Tân Dân chủ), MAB là trung tâm đầu tiên của Canada hoạt động hoàn toàn phi lợi nhuận và chăm sóc cho người khiếm thị ở mọi lứa tuổi. Vậy là từ nay, những người khiếm thị Canada, nếu biết đọc chữ Braille, có thể tự tay mình nhận biết những thông tin trên con tem 52 cent này.